เครือข่ายชุมชนรักษ์ป่าต้นน้ำแม่ลาว

พิมพ์ PDF
ดัชนีบทความ
เครือข่ายชุมชนรักษ์ป่าต้นน้ำแม่ลาว
การจัดการของชุมชน
ขยายผลสู่ความยั่งยืน
ทุกหน้า

เครือข่ายชุมชนรักษ์ป่าต้นน้ำแม่ลาว อ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย
รางวัลที่ ๓ ประกวดการจัดการทรัพยากรน้ำชุมชน ตามแนวพระราชดำริ ครั้งที่ ๓


สภาพปัญหาของชุมชน

เครือข่ายชุมชนรักษ์ป่าต้นน้ำแม่ลาว เกิดจากการรวมตัวกันของชุมชนในพื้นที่ครอบคลุมต้นน้ำและขุนน้ำที่เป็นแหล่งกำเนิดแม่น้ำลาวทั้งหมด คือ บ้านแม่โถ  
บ้านขุนลาว บ้านห้วยคุณพระ บ้านปางมะกาด บ้านห้วยน้ำกืน บ้านห้วยทราย  บ้านห้วยม่วง บ้านเมืองน้อย บ้านห้วยโป่งผาลาด  ซึ่งแม่น้ำลาวนี้ถือเป็นพื้นที่ป่าต้นน้ำสายหลักของจังหวัดเชียงรายไหลผ่านทั้ง ๕ อำเภอ ได้แก่ อ.เวียงป่าเป้า อ.แม่สรวย  อ.แม่ลาว อ.เมือง และ อ.เวียงชัย มีความยาวรวม ๑๕๐ กิโลเมตร หล่อเลี้ยงภาคการเกษตรทั้ง ๔๐๐ กว่าชุมชน

tonnam1เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๒๗ ผลกระทบที่เกิดขึ้นอย่างมากสำหรับชาวบ้านคือ การเข้ามาสัมปทานเหมืองแร่ของนายทุน ทำให้มีการตัดต้นไม้ใหญ่เป็นจำนวนมาก เพื่อสร้างถนนเปิดทางให้เดินทางเข้าออกสะดวกขึ้น ขนเอารถขุดขนาดใหญ่มาขุดเจาะแร่ จนทำให้สายน้ำแม่โถมีลักษณะขุ่นและมีสีแดง ไม่สามารถอุปโภค บริโภคได้ อีกทั้งแรงงานต่างถิ่นจำนวนมากเริ่มแผ้วถางบุกรุกป่า ตัดต้นไม้สร้างบ้านเรือน และเปิดพื้นที่ทำเกษตรเชิงเดี่ยว เป็นเหตุให้ป่าไม้ถูกทำลายอย่างรุนแรง สัตว์ป่าอพยพหนีจากพื้นที่ สิ่งมีชีวิตและระบบนิเวศเสื่อมสภาพ กระทั่งการสัมปทานเหมืองแร่หมดไป แต่ทิ้งความเสื่อมโทรมเป็นมรดกให้ชาวบ้านคิดแก้ไข ว่าทำอย่างไรจึงฟื้นฟูทรัพยากรให้กลับคืนมา

จุดเริ่มต้นการเปลี่ยนแปลง

จากวิกฤติในพื้นที่ป่าต้นน้ำ ทำให้ผู้ใหญ่บ้านทุกหมู่บ้าน ได้เปิดเวทีแลกเปลี่ยนและปรึกษาหารือกันถึงวิธีการฟื้นฟูป่าต้นน้ำ พยายามเรียนรู้จากผู้อื่นโดยผู้นำชุมชนได้ไปศึกษาดูงานในที่ต่างๆ โดยเกิดเป็นพัฒนาการของเครือข่ายที่เริ่มจากการนำของ
นายอินแหลง ไทยกรณ์ ซึ่งก่อตั้งเป็น “กลุ่มคนรักษ์ป่าแม่โถ” สร้างแนวคิดกับชาวบ้านทั้งในหมู่บ้านแม่โถและหมู่บ้านใกล้เคียง และได้เชื่อมต่อการทำงานไปยังส่วนงานภาครัฐและเอกชน เช่น อุทยานแห่งชาติขุนแจ หน่วยจัดการต้นน้ำขุนลาว หน่วยป้องกันรักษาป่าเชียงราย สภอ.แม่เจดีย์ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงทั้ง ๔ ศูนย์ องค์การบริหารส่วนตำบลแม่เจดีย์ใหม่ กำนัล ผู้ใหญ่บ้าน และนักวิชาการ ผู้ทรงคุณวุฒิ ให้เข้ามาร่วมกันในการดูแลรักษาป่าต้นน้ำ เพื่อให้คนทั่วไปได้รับรู้ถึงความตั้งใจจริงของคนต้นน้ำให้มากยิ่งขึ้น  
จากนั้นจึงได้ประสานความร่วมมือไปยังชุมชนในพื้นที่ต้นน้ำลาวทั้งหมด และได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี เพราะสภาพพื้นที่และปัญหาที่มีร่วมกัน ทำให้มีการจัดเวทีระดับหมู่บ้าน เริ่มจากหมู่บ้านแกนนำหลัก คือ บ้านแม่โถ บ้านขุนลาว และบ้านห้วยคุณพระ จัดตั้งเป็นคณะกรรมการการจัดการป่าต้นน้ำขึ้น มีแผนงาน และกิจกรรมต่างๆ โดยมีมติจัดตั้งเป็นคณะกรรมการกลางในนาม “เครือข่ายชุมชนรักษ์ป่าต้นน้ำแม่ลาว” เมื่อวันที่ ๕ สิงหาคม ๒๕๔๘ โดยเน้นสร้างการมีส่วนร่วมทั้งภาคประชาชนและภาครัฐ ในการจัดการทรัพยากรป่าต้นน้ำ



กำลังอยู่ที่หน้า : ชุมชนพื้นที่ต้นน้ำ เครือข่ายชุมชนรักษ์ป่าต้นน้ำแม่ลาว